Trudny czas dorastania.

Wiek w którym dziecko dorasta jest okresem trudnym zarówno dla młodzieży jak i ich rodziców. To,, że dziecko w tym okresie  sprawia  trudności wychowawcze nie jest  zjawiskiem charakterystycznym tylko dla naszych czasów. Czas dorastania to etap intensywnego rozwoju człowieka. Gdy on minie mamy nadzieję na  ukształtowanie człowieka dorosłego, dojrzałego, samodzielnego  i odpowiedzialnego. Czasami zastanawiamy się nad tym dlaczego jedne nastolatki sprawiają trudności, a inne nie?

W znacznym stopniu zależy to od najbliższego otoczenia, zwłaszcza od rodziców i tego jak wpływali na dziecko, jak oganizowali jego życie, jakimi byli wzorcami i czy „trenowali” prawdziwą rozmowę. Jeśli w domu rodzinnym wymieniano się jedynie informacjami, a nie prowadziło się szczerych rozmów, to czas dorastania może być dla wszystkim dość trudny. Dziecko nastoletnie nie żyje bowiem tylko w kręgu rodziny. My rodzice musimy pamiętać o tym, że wychowujemy nasze dzieci po to, żeby umiały od nas odchodzić. Wychowanie jest procesem, który rozpoczyna się wraz z urodzeniem dziecka  i trwa do jego usamodzielnienia. Thomas Gordon powiedział: „W oczach dzieci wszyscy dorośli zdają się posiadać taki autorytet, wydają się im mądrzy i umieją przepowiedzieć przyszłość. W miarę jak dziecko rośnie, stopniowo odkrywa, że jego dorosłe idole są często kolosami na glinianych nogach, że wszechpotężni dorośli są w gruncie rzeczy całkiem ułomni, że nie mają nieograniczonej władzy, mądrości  i nierzadko mylą się w swych sądach”.

Aby nie utracić kontaktu z nastolatkiem warto pamiętać, że w okresie dorastania ważne jest zaspokajanie jego potrzeb. Niezwykle ważna jest potrzeba samodzielności, niezależności i autonomii. Ich respektowanie nastolatki traktują jako przywileje świadczące o niezależności, dorosłości. Chcą sami decydować  o swoich sprawach, sposobie spędzania wolnego czasu, wydawania pieniędzy, doboru koleżanek  i kolegów, sposobu ubierania się. Rodzice mają z tym nie lada problem, ponieważ po pierwsze boją  się niebezpieczeństw, które może spotkać ich dziecko albo boją się utraty kontroli nad nim. W konsekwencji może to doprowadzić np. do opóźnienia procesu dojrzewania społecznego i ukształtowanie osobowości zależnej od innych, podporządkowanej i realizującej potrzeby innych a nie własne. Warto zastanowić się jednak co będzie później, gdy założą własne rodziny? Ważnymi potrzebami realizowanymi przez młodego człowieka są potrzeba przynależności i  potrzeba kontaktu społecznego. Naturalna jest chęć przebywania nastolatków wśród ludzi w tym samym wieku, o podobnych zainteresowaniach, poglądach i modzie. Z nią się identyfikują i w niej szukają akceptacji. Grupa rówieśnicza jest miejscem, w którym mogą oni rozładować napięcia powstające podczas konfliktów z dorosłymi. Może stać się niebezpieczna jeśli zastępuje ona rodzinę zwłaszcza, gdy panuje w niej niekorzystna atmosfera, gdy dzieci są przez rodziców odrzucane, nie akceptowane lub gdy są traktowane w sposób zbyt nadopiekuńczy, lub rygorystyczny. Wtedy dochodzi do większego rozluźnienia więzi rodzinnych i środowisko rówieśnicze spełnia jeszcze ważniejszą rolę w zaspokajaniu potrzeb psychicznych.  Musimy pamiętać, że kontakty z dorosłymi odgrywają w życiu dorastających mniejszą rolę, ale więź między rodzicami i nastolatkami nie zanika. Zmienia się tylko jej jakość. Młody człowiek także potrzebuje słów wsparcia, pochwały, potrzebuje akceptacji i  ma też większą potrzebę posiadania. Często wymagania materialne nastolatka są podporządkowane potrzebie kontaktu, przynależności, akceptacji. Ważne jest, by mieć to co wszyscy,  podobny sprzęt, strój. Inne przedmioty stanowią jeden z przejawów identyfikacji z grupą. Realizacja potrzeby  bezpieczeństwa przybiera inny charakter i dotyczy ważnych potrzeb psychicznych. Nastolatek zadaje sobie pytania o to czy jest atrakcyjny, modny, akceptowany przez rówieśników, przez osoby odmiennej płci itp. Poszukuje własnej tożsamości. Ważne jest by znaleźć czas na rozmowę i rozmawiać o wszystkim i. Ich problemy, być może błahe w oczach dorosłych, są bardzo istotne. Realizując potrzeby poznawcze i potrzeby aktywności młody człowiek ma chęć odkrywania i aktywności. Interesuje się problemami religijnymi, światopoglądowymi, filozoficznymi, społecznymi, moralnymi i politycznymi. Warto pamiętać, że obowiązki szkolne oraz czynności związane z kształceniem wypełniają młodzieży większość czasu, stąd niezbyt chętnie widziana przez dorosłych rozrywka (taniec, dyskoteka) jest odprężeniem i wytchnieniem po pracy intelektualnej, umożliwia odreagowanie napięć psychicznych.

Jak więc ma postępować rodzic, aby utrzymać dobre relacje z dorastającym dzieckiem.

Po pierwsze ustalić granice, a tym samym wyrazić własne oczekiwania. To pozwoli zorientować się jak daleko młodzi mogą się posunąć bez ponoszenia konsekwencji.

Po drugie rozbudzać zainteresowania i zachęcać do współpracy w obowiązkach domowych. Młody człowiek musi mieć zajęcie.

Ważne jest, by rozwijać empatię. W tym wieku ludzie chcą czuć, że są kimś wyjątkowym, ważnym i cenionym. Działania na rzecz innych i  niesienie pomocy dają dużo pozytywnych informacji zwrotnych.

Należy słuchać uważnie bez komentarzy, krytyki oraz zachęcać do rozmowy. Zachęcać do odpowiedzialności i niezależności. Dobry wybór prowadzi do dobrej samooceny, a młody człowiek zdaje sobie sprawę, że może mieć decydujący głos w wielu sprawach i rodzice szanują jego decyzję. Niewłaściwe wybory to okazja do nauki.

Ponadto ważne jest negocjowanie z nastolatkiem w sprawach dnia codziennego i zdecydowanie trzymać się swego tam, gdzie jest to naprawdę istotne. Pomocne może być przypomnienie sobie, co przeżywaliśmy mając „naście” lat. Musimy zdobywać informacje na temat codziennej kultury nastolatków i ich problemów. Zrozumieć, że nasze dziecko stara się być sobą mimo, że podlega ogromnej presji rówieśników. Wprowadzać zasady, które będą sprawiedliwe, przejrzyste i możliwe do konsekwentnego przestrzegania. Pilnować i szanować wartości, celebrować rodzinne rytuały. Stwarzać okazję do wspólnego rytualnego przebywania ojca z synem (ta relacja jest w tym okresie bardzo ważna) i matki z córką.

Pamiętajmy musimy być obecnymi w życiu naszego dziecka. Zapewniać o swojej gotowości do rozmowy. To dobry czas by poruszyć tematy związane z seksualnością, która jest i nie może być tematem tabu w rodzinie. Nie bagatelizować problemów, dzielić się swoim doświadczeniem. Na krytyczne uwagi nastolatka pod naszym adresem nie należy reagować zbyt gwałtownie. Na przykre słowa nie reagować gniewem, lecz mówić  o swoich uczuciach. Nie krytykować jego osoby lecz jego niewłaściwe zachowanie. Znaleźć płaszczyznę do wspólnych rozmów (książka, film, sport). Unikać słów: "Zabraniam ci i koniec", „Ja w twoim wieku, to..." oraz „Mnie było gorzej, ty masz wszystko".  Koniecznie jest zachowanie spokoju i mówienie o uczuciach. Można powiedzieć „rozumiem cię, jednak martwię się, że ..." Jeśli zabrania się czegoś nastolatkowi powinniśmy uzasadnić powody zakazu.

 Pamiętajmy, że czas poświęcony dziecku jest najlepszą inwestycją w jego przyszłość.

Justyna Kokot

Czy ten artykuł okazał się przydatny?

Wiadomość wysłana!

Zamknij