Niesforne dziecko – jak sobie z nim radzić

Powiemy o kimś, że jest niesforny wtedy, gdy nie chce się podporządkować zasadom, jest nieposłuszny i niezdyscyplinowany. Wielu rodziców w tym miejscu może zapewne powiedzieć, że to charakterystyka ich pociechy. Szczególnie przykrym dla nich jest doświadczenie, kiedy to wychowawca przedszkolny lub szkolny informuje, że ich dziecko „źle się zachowuje”. Jak sobie z tym radzić i jak pomóc dziecku, by tego typu sytuacje się nie zdarzały?

Negatywne zachowania u dzieci uznaje się za normalny etap rozwoju, dlatego nie zawsze należy panikować, gdy nasz maluch pociągnie koleżankę za warkocze czy nakrzyczy na kolegę. Na pewnych etapach rozwoju dziecka pojawienie się agresji jest normalne, trzeba jednak to kontrolować.

Dzieci dopiero uczą się swoich emocji, zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. U mniejszych dzieci emocje wyrażane są najczęściej przez działanie – przykładowo, kiedy zbiera we mnie złość, to biję lub rzucam czymś. Warto pomóc im zrozumieć swoje emocje, tłumaczyć „widzę, że się złościsz kiedy kolega nie chce dać ci zabawki”. Jednak kiedy tego typu zachowania powtarzają się, a ich intensywność nasila się powinniśmy poszukać ich przyczyn. To, że dziecko jest krnąbrne i nieposłuszne może wynikać z błędów wychowawczych, ale nie zawsze.

Warto zacząć od tego, jakie wzorce zachowań dzieci wynoszą z domu. Jeśli mama z tatą się często kłócą lub co gorsza biją, dziecko może uznać, że to normalny sposób reagowania i rozwiązywania problemów.  Rodzice są dla dzieci wzorem, one naśladują ich zachowania. Nie możemy wymagać od dzieci, by nie reagowały złością lub agresją, jeśli my sami prezentujemy w domu takie zachowania. Oczywiście takiej emocji jak złość nie da się całkowicie uniknąć. Naszym zadaniem jest nauczyć dzieci tak kontrolować złość, by nie rządziła ona nimi, nie powodowała podejmowania działań krzywdzących siebie lub innych.

Agresję u dzieci mogą również powodować nadmiernie surowe kary, które w ich odczuciu są zupełnie nieadekwatne do „przewinienia”. Warto pamiętać o tym, że o skuteczności kary daleko bardziej decyduje jej nieuchronność (a więc nasza konsekwencja), niż surowość.

Negatywne zachowania u dzieci są często próbami manipulacji dorosłymi. Dziecko co krok zderza się z sytuacją, w której ktoś nie dopasowuje się do jego oczekiwań lub odmawia ich spełnienia. To budzi złość i gniew. Naturalną kwestią jest to, że dzieci wypróbowują na dorosłych swoje siły. Dzieci nierzadko poprzez płacz i agresję próbują wymuszać przykładowo kupienie zabawki, czy pierwszeństwo w grach i zabawach. Jeżeli raz czy drugi takie zachowanie odniesie pożądany przez dziecko skutek, utrwali się w ten sposób pewien wzorzec zachowania i dziecko będzie go powtarzać. Zadaniem rodziców jest „przetrwać” ten trudny okres i stanowczo, choć oczywiście z miłością, wyznaczać dziecku wyraźne granice.

Spokój i cierpliwość są tutaj kluczem do sukcesu. W odpowiedzi na agresywne zachowanie dzieci absolutnie nie możemy dać ponieść się emocjom i zacząć reagować odwetowo. To nie jest oczywiście łatwe, bo jeśli dziecko niszczy, bije, atakuje czy nawet rani, kłamie, czy próbuje oszukiwać, to trudno jest nie zareagować gniewem i złością. Jeśli jednak będziemy konsekwentni, spokojnie aczkolwiek stanowczo wyznaczymy granice, a jednocześnie będziemy dawać znać dziecku, że jest przez nas kochane, dziecko z czasem uspokoi się i zmieni swoje zachowanie.

Warto zatem pamiętać o następujących krokach, niezależnie od tego, czy już obserwujemy u naszej pociechy zachowania niesforne czy agresywne:

  • Ustal zasady i konsekwentnie ich przestrzegaj

Proste, jasne i przede wszystkim krótkie komunikaty, powtarzane regularnie. Za każdym razem, gdy dziecko je łamie – reagujemy. Jeśli pociecha zauważy, że czasem „przymykamy oko” – wykorzysta to.

  • Akceptuj emocje dziecka, reaguj na zachowania

Dziecko, jak każdy człowiek, ma swoje emocje i nie ma sensu im zaprzeczać. Dostrzeżmy je, powiedzmy „rozumiem, że się denerwujesz”, jednak reagujmy, gdy łamie zasady współżycia.

  • Chwal tak często, jak tylko się da

Zwykle rodzie skupiają się na negatywnym zachowaniu dzieci, nie dostrzegając, a przez to nie wzmacniając, pozytywnego. Pochwal malca za najprostsze rzeczy, przykładowo: „Cieszę się, że tak szybko mnie posłuchałeś”. Pochwal go także przed innymi: „Dziś Jaś pomógł mi w zakupach”. Wzmocnisz w ten sposób zachowania, na których ci zależy

  • Uprzedzaj dziecko o tym, co go czeka

Dziecku łatwiej będzie wykonać jakieś polecenie, jeśli się go spodziewa. Powiedz: „Zaraz poproszę cię, żebyś schował zabawki i posprzątał pokój”.

  • Ustalaj konsekwencje

Wydając polecenie warto uprzedzić dziecko, co go czeka za nieposłuchanie. "Jeśli znowu sypniesz piachem, wyjdziesz z piaskownicy!"

  • Krytykuj zachowania, a nie dziecko

Nigdy nie stosuj sformułowań uogólniających, typu: „Jesteś fajtłapą”, „Zawsze coś nabroisz”, „Nigdy nie możesz być choć przez chwilę grzeczny”. To pogarsza samoocenę dziecka, powoduje jeszcze większy gniew i frustrację, nasila agresję. Powiedz o konkretnym zachowaniu: „Nie podoba mi się, że bijesz się z kolegą”.


Justyna Kokot


Czy ten artykuł okazał się przydatny?

Wiadomość wysłana!

Zamknij